Haya nedir?

Utanma, sıkılma, ar anlamına gelir. Canlılar içinde sadece insan haya sahibidir. O da küçük yaştan itibaren öğretilir. Aslolan, herşeyden önce Allah'tan utanmasını öğrenmektir. Allah'tan hakkıyla utanan kul, insanlar arasında da haya sahibi olur. İnsanlara karşı haya konuşmada, giyinmede, davranışlarda belli olur. Allah'a karşı haya ise günah işlemekten korkmak demektir.

Dinde haya; Allah korkusu sebebiyle günah işlemekten kaçınmak demektir. İslam dininde haya sahibi olmak üzerinde önemle durulmuştur. Tam bir haya sahibi olmak için Allah’a inanmak, O’nun emir ve yasaklarını öğrenip yapmak ve O’nun azabından korkmak lazımdır. Bunun için de din, iman ve ahlak bilgilerinin öğrenilmesi ve çocuklara, gençlere öğretilmesi gerekir.

Aksi halde hayalarının ve iffetlerinin yok edilmesine sebeb olunabilir. Haya, bir ahlak kavramı olarak, kınanma endişesiyle kurallara aykırı davranmaktan kaçınma ve bunu sağlayan duygu demektir. Kur'an'da haya kelimesinin türevleri üç yerde geçmektedir (Bakara, 2/26; Kasas, 28/25; Ahzab, 33/53). Ayrıca A'raf suresinin 26. ayetinde geçen "libasü't-takva" (takva elbisesi) sözü de hemen bütün müfessirlerce haya şeklinde yorumlanmıştır.

Hz. Peygamber, "Haya bütünüyle hayırdır" (Müslim, İman, 61; Müsned, V/426, 427) "Haya sadece iyilik getirir" (Buhari, Edeb, 77; Müslim, İman, 60). "Dört haslet Peygamberlerin sünnetindendir. Haya, güzel koku sürünmek, misvak kullanmak ve evlenmek" (Tirmizi, Nikah, 1; Müsned, V/421), "Haya imandandır".

"Her dinin bir ahlakı vardır; İslam'ın ahlakı da hayadır" buyurmak suretiyle hayanın müslümanların en belirleyici ahlaki nitelikleri ve değer ölçüleri arasında bulunması gerektiğini ifade etmiştir. Ayrıca "Utanmıyorsan dilediğini yap" (Buhari, Enbiya, 54; Edeb, 78; Ebu Davud, Edeb, 6) hadisi de hayanın kötülüklerden alıkoymada ne denli güçlü bir duygu olduğunu ortaya koymaktadır.

Kendisi, evinde edebiyle oturan bir genç kızdan daha hayalı olan Peygamberimiz (a.s.) (Buhari, Edeb, 73, 77; Müslim, Fezail, 67), aynı fazilete sahip olmasından dolayı Hz. Osman'a özel bir değer vermiştir. Türkçe'de ar kelimesi genellikle hayanın anlamlısı olarak kullanılmaktadır.

Sözlükte "haya" ne demek?

1. Ut, utanç, utanma, sıkılma.

Haya kelimesinin ingilizcesi

[Haya] v. have, possess; get; live
n. beech, beech tree
n. testicle, testis, spermary, stone
Köken: Farsça

Son eklenenler